ФИЗИКА КАФЕДРАСЫ

 Физика кафедрасының тарийхы 1935-жылы Нөкис педагогикалық институты жанында шөлкемлестирилген физика-математика кафедрасынан басланады. Бул кафедра 1948-1949 оқыў жылында математика ҳәм физика кафедраларына бөлинди. 1954-1972 жыллар аралығында кафедраны А.Нурымбетов басқарды. Усы дәўирде кафедрада А.Нурманов, А.Маджитов, Қ.Бердимуратов, В.С.Баев ҳәм Қ.Қыятовлар жумыс иследи. 1979-1989 жыллар аралығында кафедра Ш.Қаниязов, Ж.Қайыпназаров, Р.Турғанбаева, Б.Алламбергенов, Б.Бекбаўлиев, Қ.Бектурғанов, М.Дүйсенбаев, И.Турманов, Б.Абдикамалов, А.Абдинасыров, М.А.Канлар ҳәм тағы да басқа профессор-оқытыўшылар менен толықтырылды.

1972-1981 жыллар аралығында кафедра баслығы лаўазымында физика-математика илимлериниң кандидаты, доцент А.Маджитов, 1981-1988 жыллар аралығында физика-математика илимлериниң кандидаты, профессор Б.Абдикамалов, 1988-1993 жыллар аралығында доцент Б.Бекбаўлиев, 1996-2001 жыллар аралығында доцент Б.Жоллыбеков, 2002-2008 жыллар аралығында техника илимлериниң докторы М.Тагаев кафедра баслығы лаўазымында жумыс иследи. Усы дәўир аралығында кафедраның атамасы бир неше рет өзгерди ҳәм кафедрадан бир неше кафедралар бөлинип шықты ҳәм бир неше кафедра келип қосылды.

2008-2011 ҳәм 2017-2019 жыллары кафедраны проф. Б.Абдикамалов, 2011-2016 жыллары доцент Ж.Акимова басқарды. 2019-жылдың июль айынан баслап кафедраны профессор М. Тагаев басқарып келмекте.

Компьютерлер менен тәмийинлениўи ҳәм оларды тәлим-тәрбия жумысларында пайдаланыў бойынша да кафедра университеттеги ең алдыңғы орынларда тур. Соның менен бирге кафедраның профессор-оқытыўшылары және студентлериниң тезлиги үлкен Интернет тармағында нәтийжели ислеўи ушын толық мүмкиншиликлер жаратылған.

Кафедраның фундаменталлық илимий изертлеўлери тийкарынан айрықша физикалық қәсийетлерге ийе кристаллардың структурасы менен субструктурасының ҳәр қыйлы сыртқы тәсирлердиң нәтийжесинде өзгерис нызамлықларын изетлеўге бағышланған. Илимий-изертлеўлер нәтийжелери илимий журналларда, халық-аралық илимий конференцияларда баян етилип, илимий топламларда шығарылмақта. Соның менен бирге кафедра ағзалары улыўма физика курсының барлық бөлимлери бойынша физикалық практикумларды орынлаў бойынша методикалық көрсетпелерди баспадан шығарды.

Кафедрада билим бериў ҳәм илим-изертлеў ислеринде алдыңғы педагогикалық және информациялық технологияларды кеңнен қолланыў жумыслары бойынша бир қатар жумыслар орынланбақта.

Кафедраның профессор-оқытыўшылары тәрепинен таярланған «Оптика ҳәм атомлық физика бойынша лабораториялық жумыслар» атамасындағы университет студентлери ушын арналған оқыў қолланбасы 2017-жылы Ташкент қаласында «Сано-Стандарт» баспасында жарық көрди.

Ҳәзирги ўақытлары кафедрадағы профессор-оқытыўшылардың саны 9. Соның менен бирге кафедраның лабораторияларында оқыўға жәрдемши хызметкерлер болған 8 лаборант жумыс ислейди.

Кафедрада магистратураның 5А140204-конденсацияланған орталықлар физикасы ҳәм материалтаныў қәнигелиги бойынша оқыў процесси алып барылады.

Кафедраның лабораториялары

5140200 – физика қәнигелигиниң студентлерине жүргизилетуғын улыўма ҳәм теориялық физикадан лекциялық ҳәм физикалық практикум курсларының барлығы физика кафедрасында жүргизиледи. Улыўма физика курсының барлық бөлимлери бойынша лабораториялар шөлкемлестирилген. Бул лабораторияларда студентлер ушын физикалық қубылыслар менен нызамлықларды тәжирийбеде үйрениўге мүмкиншиликлер жаратылған. 2016-2017 жыллары кафедраның лабораториялары толығы менен жаңартылды. Ҳәзирги ўақытлары бул лабораторияларда Германияда шығарылған әсбап-үскенелер орналастырылған. Лабораториялық жумыслардың дерлик барлығы да персоналлық компьютерлердиң жәрдеминде орынланады. Сонлықтан кафедра өзиниң материаллық базасы бойынша университеттиң ең алдыңғы кафедраларының бири болып табылады.

Кафедраның лабораторияларынан механика, молекулалық физика, электр ҳәм магнетизм, радиоэлектроника тийкарлары, оптика, атом физикасы, ядролық физика лабораторияларын көрсетиў мүмкин.

Механика лабораториясында гравитациялық турақлының шамасын анықлаў бойынша қойылған жумысты атап өтиў мүмкин. Бул жумыста XVIII әсирдиң ақырында өткерилген ҳәм физика илиминиң тарийхында салмақлы орынды ийелейтуғын Кавендиш тәжирийбеси дәл өлшейтуғын жаңа үскенелердиң жәрдеминде орынланады. Алынған нәтийжелердиң сан шамасы халық аралық қабыл етилген мәнистен тек 0,6 процентке ғана парық береди.

Бул лабораторияда еркин түсиў тезлениўиниң мәниси де үлкен дәлликте анықланды. Усындай әсбап-үскенелердиң жәрдеминде Нөкис қаласы ушын еркин түсиў тезлениўиниң мәниси өлшенди.

Лабораторияда қатты денелердиң механикалық қәсийетлери менен айланбалы қозғалысларының нызамларын үйрениўге үлкен мүмкиншиликлер жаратылған.

Молекулалық физика лабораториясында дәстүрге айланған лабораториялық жумыслар менен бир қатарда Қуяш нурының энергиясын эффективли пайдаланыў, затлардың критикалық ҳаллардағы қәсийетлерин бақлаў бойынша қойылған лабораториялық жумыслар айрықша орынларды ийелейди.

 Электр ҳәм магнетизм лабораториясында ҳәр қыйлы орталықлардағы электр тоғының өтиўи, соның ишинде электролиз нызамларын үйрениў, электромагнит майданларын изертлеў, салыстырмалы күшли магнит майданындағы электронлардың қозғалысын изертлеў сыяқлы жумыслар салмақлы орын ийелеген. Электронның салыстырмалы зарядын, Жердиң магнит майданының кернеўлигин анықлаў бойынша қойылған жумыс көп санлы студентлерди өзине тартты.

Оптика лабораториясында қурамалы физикалық экспериментлерди өткериў мүмкиншилиги жаратылған. Бул лабораторияда оғада дәл өлшейтуғын әсбапларды пайдаланыўға қаратылған жумысларда геометриялық ҳәм толқынлық оптиканың басым көпшилик нызамларын изертлеў мүмкин. Жумыслардың ишинде Майкельсон интерферометриниң жәрдеминде лазерден шыққан жақтылықтың толқын узынлығын өлшеў, Мах-Цандер интерферометриниң жәрдеминде жалындағы температураның тарқалыўын изертлеў, рентген ҳәм оптикалық гониометрлердиң жәрдеминде орынланатуғын жумыслар дыққатқа ылайық. Соның менен бирге толқынлық оптикадағы Френель формулаларын эксперименталлық изертлеў, ҳәр қыйлы затлардан шыққан жақтылықтың спектрлерин үйрениў, когерентли толқынлардағы Френель ҳәм Фраунгофер дифракцияларын бақлаў студентлер жасларда физика илимине деген үлкен қызығыўшылықларды оятты.

Атом физикасы лабораториясы студент жасларда үлкен қызығыўшылық оятты. Бул лабораторияда Зееманның нормал эффектин бақлаў, электронның зарядының шамасын өлшеў, водород ҳәм басқа да элементлерден шыққан жақтылықтың спектрин изертлеў салмақлы орынларды ийелейди.

Ядролық физика лабораториясында физиканың усы тараўына тийисли болған көп санлы лабораториялық жумысларды орынлаў мүмкин. Бул лабораторияда элементар бөлекшелердиң жүрип өткен жолларын көз бенен көриў, радиоактивли ыдыраў қубылысларын терең изертлеў мүмкин.

Радиоэлектроника лабораториясында студентлер ҳәзирги заман техникасы менен танысады. Бул лабораторияда электромагнит толқынларын, усы күнлери пайдаланылып атырған әсбап-үскенелерди изертлеў жумыслары менен шуғылланыў мүмкин.

2017-2018 оқыў жылында кафедраның 24 студенти кафедраның оқыў лабораторияларында өзлериниң питкериў қәнигелик жумысларын орынлады.

Физика кафедрасында ислеп атырған илимий дәрежели профессор оқытыўшылар

 

Абдикамалов Бахтияр Абдиразакович 1951-жылы Шымбай қаласында туўылған. 1971-жылы Қарақалпақ мәмлекетлик педагогика институтын физика қәнигелиги бойынша питкерди. 1972-1975 жыллары Россия Илимлер Академиясының Қатты денелер физикасы институтында стажировкада болды. 1975-1978 жыллары Россия Илимлер Академиясының Қатты денелер физикасы институтының аспирантурасында оқыды. 1979-жылы февраль айында кандидатлық диссертациясын жақлады. 1981-жылдан баслап кафедра баслығы лаўазымларына сайланды. 1984-жылы доцент, ал 1991-жылы профессор илимий атағын алды. 1988-1989 жыллары физика факультетиниң деканы, ал 1989-жылдан баслап Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университетиниң оқыў ислери бойынша проректоры болып иследи. Ҳәзирги ўақытлары физика кафедрасының профессоры лаўазында ислеп атыр.

75 тен аслам илимий ҳәм илимий-методикалық жумыслардың авторы.

2001-жылдан Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген илим ғайраткери. 2002-жылы «Меҳнат шуҳрати» ордени менен наградланды. 3-дәрежели «Меҳнат фаҳрийси» көкирек нышанының ийеси.

 

 

 

Кафедра профессоры Тагаев Марат Баймуратович 1959-жылы Қарақапақстан Республикасының Шымбай районының туўылған. Ол 1976-жылы орта мектепти тамамлап, сол жылы Нөкис мәмлекетлик университетиниң физика факультетине оқыўға түсти ҳәм оны1981-жылы табыслы питкерди. Буннан кейин ол кафедра лаборанты лаўазымында иследи. 1981-1983 жыллары әскерий миннетлик ўазыйпасын орынлап қайтты. 1983-1985 жыллары университетте илимий хызметкер лаўазымында иследи. Буннан кейтн1985-1988 жыллары Украина Миллий Академиясының Ярым өткизгишлер физикасы институтында мақсетли аспирантурада оқыды ҳәм 1990-жылы кандидатлық диссертациясын жақдлады. 2001-жылы докторлық диссертациясын жақлады. 2002-жылдың май айыннан баслап 2008-жылдың февралына шекем Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университетинде улыўма физика кафедрасының баслығы лаўазымында иследи. 2011 жылдың 6-январынан баслап Қарақалпақ мәмлекетлик университетинде илимий ислер бойынша проректоры лаўазымында иследи ҳәм 2019-жылдың июль айынан баслап физика кафедрасының баслығы лаўазымында ислеп киятыр. Илимий мийнетлери саны 150 дан аслам. Өзбекстан Илимлер Академиясына қараслы С.А.Азимов атындағы Физика-техника институты жанындағы қәнигелестирилген докторлық илимий кеңес ағзасы.

2012-жылы М.Б.Тагаевқа «Қарақалпақстан Республикасына мийнети сиңген илим ғайраткери» атағы берилди.

Жоллыбеков Бахыт Рысназарович 1957-жылы Нөкис қаласында туўылған. 1981-жылы Нөкис мәмлекетлик университетин қатты денелер физикасы қәнигелиги бойынша питкерген. 1981-1983 жыллары совет армиясында ҳақыйқый әскерий хызметте болды.

1983-жылдан баслап университетте ҳәм педагогикалық институтларда лаборант, үлкен лаборант, киши илимий хызметкер, үлкен илимий хызметкер, оқытыўшы, доцент, кафедра баслығы, декан, проректор ҳәм ректор лаўазымларында иследи. Ҳәзирги ўақытлары университеттиң физика кафедрасының доценти лаўазымында ислеп атыр.

1991-жылы «Влияние примесных ионов на радиационную стойкость и лазерную прочность монокристаллов иодата лития» атамасында кандидатлық диссертациясын жақлады ҳәм 2014-2016 жыллар үлкен илимий хызметкер лаўазымында докторлық диссертациясы бойынша илимий жумысларын орынлады.

Докторлық диссертациясы бойынша 25 тен аслам илимий мақалалардың авторы, соның көпшилиги импакт-факторға ийе, халық аралық илимий мағлыўматлар базасына кирген журналларда жәрияланған. Scholar Google бойынша Хирш индекси 4 ке тең.

 

 

Қуннaзaрoв Бисeнбaй Жaңaбaeвич 1960-жылы 6-янвaрь күни Шoмaнaй рaйoнының Шoмaнaй совxoзындa туўылған. 1967-жылы Нөкис рaйoнындaғы Лoмoнoсoв aтындaғы oртa мeктeпкe бaрып, 1977-жылы усы мeктeпти тaбыслы тaмaмлaған. Буннан кейин 1977-жылы Қарақалпақ мәмлeкeтлик унивeрситeтиниң физикa фaкультeтинe oқыўғa түсип 1982-жылы усы фaкультeттиң тeoриялық физика қәнигeлигин aйрықшa бaҳaлaр мeнeн питкeрди. Бөлистириў бoйыншa Өзбeкистaн илимлeр aкaдeмиясының Қaрaқaлпaқстaн филиaлының физика бөлиминe жумысқa жибeрилген.

1993-жылы Мoсквaдaғы Xимиялық физиканың энeргeтикaлық прoблeмaлaры Институтындa “Пoлярлы eмeс суйықлықлaрдa тeрис иoнлaрдың гидрoтaтциялaныўы” дeгeн тeмaдa (01.04.17 шифры бoйыншa) кандидaтлық диссeртaция жумысын тaбыслы жaқлaды.

1994-жылдың 1-сeнтябринe дeйинги aрaлықтa Өзбeкстaн Илимлeр aкaдeмиясының Қaрaқaлпaқстaн бөлиминдe үлкен илимий xызмeткeр лaўaзымындa ислeди. Буннан кейин Қaрaқaлпақ мәмлeкeтлик унивeрситeтиндe aссистент, ал ҳәзирги ўақытлары физика кaфeдрaсының дoцeнти лaўaзымындa ислeп атыр.

 

Муратов Абат Сейпуллаевич 1974-жылы Нөкис қаласында туўылған. 1997-жылы Бердақ атындағы Қарақалпақ мәмлекетлик университетин физика қәнигелиги бойынша питкерген. 1998-2001 жыллары Қарақалпақ мәмлекетлик университетиниң 01.04.10-ярым өткизгишлер физикасы қәнигелиги бойынша аспирантурада оқыған.

2019-жылы Ташкент қаласындағы ϴзбекстан Миллий университети қасындағы “Микроэлектроника ва ярим ўтказгичлар физикаси илим-изертлеў институтында “Кɵп қатламлы ярымɵткизгишли структураларда терис дифференциаллық қарсылық ҳәм фото ЭҚК лердиң пайда болыў процесслери” деген темада докторлық диссертациясын жақлап физика-математика илимлери бойынша философия докторы атағын алыўға миясар болды.

 30 дан аслам илимий ҳәм илимий-методикалық жумыслардың авторы. 2003-2013 жыллары факультеттиң руўхыйлық ҳәм ағартыўшылық ислери бойынша, ал 2014-жылдан баслап оқыў ислери бойынша декан орынбасары лаўазымында қосымша 0.5 ставкада иследи. 2020-жылдан баслап физика факультети деканы лаўазымында ислеп киятыр.

 

Кафедрада үлкен оқытыўшы М.Ережепов, ассистентлер А.Муратов, Х.Турекеев, Р.Хожаназарова, Б.Исмайловлар жумыс ислеп атыр

Пайдалы дереклер

Skip to content