Ámeliy matematika hám informatika kafedrasi

 

Ámeliy matematika hám informatika kafedrasi

 

1976-jılı Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń ashılıwı menen matematika fakulteti óz aldına bólinip shıqtı hám fakultet quramında jańadan «Esaplaw matematikası» kafedrası shólkemlestirildi. Sol 1976-1977-oqıw jılında kafedrada barlıǵı bolıp 6 professor-oqıtıwshı jumıs isledi. Olardan fizika-matematika ilimleriniń kandidatı, docent (sońınan professor) A.Otarov kafedra baslıǵı, ekonomika ilimleriniń kandidatı A.Matekeev (sońınan ekonomika ilimleriniń doktorı), N.Primbetov, S.Pirnazarov (fizika-matematika ilimleriniń kandidatları, docentler), Q. Beknazarova (oqıtıwshı). Kafedranı 1976-1987-jılları hám 1991-2000-jılları professor A.Otarov, 1987-1991-jılları docent S.Pirnazarov, 2001-2005-jılları docent N.Utewliev, 2005-2007-jılları fizika-matematika ilimleriniń kandidatı A.Tureniyazova, 2007-2009-jılları docent J.Allanazarov, 2009-2014-jılları texnika ilimleriniń kandidatı Sh.Eshmuratov, al 2015-2019-jılları  docent M.Berdimuratov basqarǵan. 

Universitet Ilimiy keńesiniń sheshimi menen «Esaplaw matematikası» kafedrası hár jılları, máselen 1998-jılı «Ámeliy matematika hám informatika», 2015-jılı «Ámeliy matematika», 2020-jılı «Ámeliy matematika hám informatika» atı menen qayta shólkemlestirildi. Kafedranıń dáslepki shólkemlestiriliw dáwirinen baslap-aq onıń quramın ilimiy dárejeli maman oqıtıwshılar menen tolıqtırıw jumıslarına ayrıqsha dıqqat awdarıldı. Ásirese, Kiev universitetiniń esaplaw matematikası, ekonomikalıq kibernetika hám matematikalıq fizikanıń sanlı usılları kafedraları menen tıǵız baylanıslar ornatılıp, ilimiy-izertlew jumısların orınlawǵa uqıbı bar kóplegen jaslar, dáslep, eki jıllıq ilimiy stajirovka ótiwge jiberilip, sońınan olar maqsetli aspiranturada oqıp, kandidatlıq dissertaciyaların tabıslı jaqladı. Bunda ustazımız A.Otarovtıń bilimli jaslardı tárbiyalawdaǵı ornı oǵada ullı. Sebebi ol sol waqıtları jańadan shólkemlestirilgen universitetimizdiń jańadan shólkemlestirilgen «Esaplaw matematikası» kafedrası ushın ilim kandidatları hám doktorlarına bolǵan talaptı aldınan sezip elimizdiń kóplegen ilim oraylarına, sonıń ishinde ásirese Kiev qalası, Kiev mámleketlik universitetine múmkinshiligi bolǵanınsha kóplep talantlı jaslardı ilimiy jumıs islewge atlandırdı. Sonıń nátiyjesinde kóp uzamay kafedra oqıtıwshılarınan N.Uteuliev, A.Embergenov, Sh.Burxanov, D.Utebaev, T.Jamuratov, A.Xojametov, J.Allanazarov, M.Berdimuratov, R.Mustafaeva, A.Erejepovalar ilim kandidatları boldı. Bunnan basqa T.Sadıkov, D.Mendaliev, N.Primbetov hám S.Pirnazarovlarda ilim kandidatlar ilimiy dárejesine iye boldı.

 Ilimiy dárejeli kadrlar tayarlaw máselesine ǵárezsizlik jıllarında ayrıqsha itibar berildi. Sońǵı jılları kafedramızdıń professor-oqıtıwshılarınan Sh.Eshmuratov, B.Aytmuratov, A.Bekiev, P.Pirniyazovalar ilim kandidatları, B.Samandarov hám J.Arzievalar texnika ilimleri boyınsha filosofiya doktorları boldı. Sonday-aq N.Utewliev 1995-jılı doktorlıq dissertaciyasın tabıslı qorǵaǵan bolsa, al 2019-jılı D. Utebaev Ózbekistan Milliy universiteti professorı M.M.Aripov basshılıǵında «Esaplaw matematikası hám diskret matematika» ilim tarawı boyınsha doktorlıq dissertaciya jumısın tabıslı qorǵap fizika-matematika ilimleriniń doktorı ilimiy dárejesine iye boldı hám universitet rektorı A.Reymovtıń usınısı menen 2020-jıldan baslap «Ámeliy matematika hám informatika» kafedrasınıń baslıǵı bolıp tayınlandı.

Kafedrada búgingi kúnde 12 professor-oqıtıwshı bilim hám tarbiya jumısların alıp barmaqta. Olardıń arasında 1 ilim doktorı, 3 ilim kandidatları hám docentler, 2 úlken oqıtıwshı, 6 assistent-oqıtıwshı bar bolıp, universitet studentlerine tıyanaqlı bilim beriwde tabıslı miynet etpekte.  Sonday-aq, 1 tayanısh doktorant hám 5 erkin izleniwshi tayanısh doktarantlar ilimiy jumıslar menen shuǵıllanbaqta. Kafedrada 2000-jıldan baslap ámeliy matematika hám informaciyalıq texnologiyalar qánigeligi boyınsha magistratura ashılǵan. Búgingi kúnde kafedrada bakalavr tálim baǵdarı boyınsha 23, magistratura baǵdarı boyınsha 7, jámi 30 atamadaǵı pánler oqıtıladı.

Kafedranıń barlıq pánleri boyınsha elektron lekciya tekstleri dúzilip, universitettiń málimleme-resurs orayına tapsırılǵan. Zamanagóy pedagogikalıq texnologiyalar tiykarında sabaqlar elektron doskalardan hám prezentaciyalardan paydalanılıp ótiledi.

Kafedramız professor-oqıtıwshıları tárepinen ziyrek studentler menen birge islesiw hám ilimiy-izertlew jumısların alıp barıw jaqsı jolǵa qoyılǵan. Bunday studentler hár jılı xalıqaralıq hám respublikalıq olimpiadalarǵa qatnasıp, jaqsı nátiyjelerge erisip kiyatır. Kafedra professor-oqıtıwshıları xalıqaralıq hám respublikalıq ilimiy-teoriyalıq konferenciyalarǵa bayanatlar menen belsene qatnasadı. Zaman talabına sáykes jetik qánigelerdi tárbiyalawda studentlerdiń ana tilinde jazılǵan oqıw ádebiyatlarınıń úlken áhmiyetke iye ekenligin esapqa alıp, kafedranıń tájiriybeli hám jetekshi professor oqıtıwshıları kóp sanlı sabaqlıqlardı, oqıwlıq qollanbalardı, ilimiy metodikalıq ádebiyatlardı jaratıp kelmekte. Marhum professor A. Otarov hám docent J.P. Allanazarov avtorlıǵında jazılǵan, universitet pedogogikalıq hám texnikalıq institutlardıń studentlerine arnalǵan «Esaplaw usılları» sabaqlıǵı (1-bólim) (2002 j.), A.Otarov, J.Allanazarov hám A.A.Otarovlar tárepinen jazılǵan, joqarı oqıw orınlarınıń studentlerine arnalǵan «Ámeliy informatikanıń tiykarları» (2006 j.), joqarı oqıw orınlarınıń studentlerine arnalǵan «Esaplaw usılları» sabaqlıǵı (2-bólim), 2009-jılı Ózbekistan Respublikası Joqarı hám orta arnawlı bilimlendiriw minstrligi, Xalıq bilimlendiriw minstrligi hám «Istedod» qorı tárepinen shlókemlestirilgen «Jıldıń eń jaqsı sabaqlıǵınıń  hám oqıw ádebiyatınıń avtorı» atamasındaǵı Ózbekstan Respublikalıq tańlawında jeńimpaz boldı, kitaplardıń avtorlarına arnawlı diplomlar tapsırılıp, olarǵa bahalı sıylıqlar berildi.  Sonday-aq, 2021-jılı A.Bekiev hám R.Shıxıevlerdiń «Programmalastırıw tiykarları hám informacialıq texnologiyalar» atamasındaǵı sabaqlıǵı baspadan shıǵarılmaqta. Kafedrada tálim-tárbiya jumıslarınıń sapasın jaqsılaw, studentlerdi házirgi zaman talaplarına sáykes tárbiyalaw jumısları jaqsı jolǵa qoyılǵan. Prezidentimizdiń shıǵıp sóylegen sózleri hám bayanatların, pármanların hám qararların, jańadan shıqqan nızamlardı studentler arasında keń úgit-násiyatlaw jumısları aldın-ala dúzilgen jobalar boyınsha turaqlı túrde ótkerilip atır. Studentlerde tuwılǵan jerge, Watanǵa súyiwshilik sezimlerin hám joqarı insanıylıq pazıyletlerdi oyatıw, tárbiyalaw boyınsha keń kólemli jumıslar alıp barılmaqta.

Kafedra tálim-tárbiya jumıslarınıń sapasın barǵan sayın arttırıw, ilimiy-izertlew jumıslarınıń nátiyjeliligin joqarı mamanlıqtaǵı pedagogikalıq kadrlardı sistemalı tárbiyalawdı iske asırıw maqsetinde elimizdiń hám sırt ellerdiń belgili joqarı oqıw orınları, ilimiy-izertlew institutları menen tıǵız baylanısqa iye. Ózbekistan Milliy universitetiniń, Tashkent informaciyalıq texnologiyalar universitetiniń, Ukraina milliy universitetiniń, Novosibirsk mámleketlik texnika universitetiniń, Rossiya Federaciyası paytaxtı Moskva qalasındaǵı MIFI yadro universitetiniń sáykes kafedraları menen shártnamalar dúzilip, tıǵız qarım-qatnaslar jasalmaqta hám usılar tiykarında universitete qospa tálim baǵdarı ashıldı. Bıyılǵı jılı MIFI de 9 magistr grant tiykarında oqıw múmkinshiligine iye boldı.

Kafedrada islep atırǵan ilimiy dárejeli professor-oqıtıwshılar

 

 

Utebaev Dauletbay, fizika-matematika ilimleriniń doktorı, docent. 1956-jılı 1-mayda Taxtakópir rayonında tuwılǵan. 1978-jılı Berdaq atındaǵı Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń matematika fakultetin tamamlaǵan. 1986-jılı Kiev mámleketlik universitetinde kandidatlıq dissertaciyasın tabıslı qorǵap shıqqan, al 2019-jılı Ózbekistan Milliy universiteti professorı M.M. Aripov basshılıǵında «Разностные схемы для численного моделирования нестационарных процессов с обобщенными решениями» temasında doktorlıq dissertaciya jumısın tabıslı qorǵap fizika-matematika ilimleriniń doktorı ilimiy dárejesine iye boldı. 2020-jıldan baslap «Ámeliy matematika hám informatika» kafedrasınıń baslıǵı bolıp isleydi. 150 den aslam ilimiy jumıslardıń, sonıń ishinde 5 monografiyanıń  hám 20 dan zıyat oqıw-metodikalıq qollanbalardıń avtorı.

Mustafaeva Raxima, fizika-matematika ilimleriniń kanditatı. 1956-jılı 18-dekabrde Ámiwdárya rayonında tuwılǵan. 1981-jılı Nókis mámleketlik universitetin tamam-laǵan. 1992-1995-jılları Kiev milliy universitetinde aspiranturanı oqıp, 1996-jılı «Исследование интервальной устой-чивости динамических систем и моделирование процессов водообмена» temasında kandidatlıq dissertaciya jaqladı. 30 dan aslam ilimiy miynetleri járiyalandı. 1 monografiyası hám 3 oqıw qollanbası baspadan shıqqan. 2005-jıldan baslap kafedra docenti lawazımında islep kelmekte.

Bekiev Ashirmet Bekievich, fizika-matematika ilimleriniń kandidatı, docent. 1976-jılı 9-yanvarda Tórtkúl rayonında tuwılǵan. 1996-jılı Túrkmen mámleketlik universitetin tamamlaǵan. 2010-jılı «Краевые задачи для уравнения смешанного типа четвертого порядка, содержащего произведения операторов Лапласа, теплопроводности и Даламбера» temasında kandidatlıq dissertaciyasın jaqladı. 30 dan aslam ilimiy miynetleri baspada járiyalandı. 1 sabaqlıǵı, 4 oqıw-metodikalıq qollanbası baspadan shıqtı. 2011-jıldan baslap kafedra docenti lawazımında islep kelmekte.

Arzieva Jamila Tileubaevna, texnika ilimleri  boyınsha filosofiya  doktorı (PhD). 1980-jıl 18-oktyabrde Kegeyli  rayonında tuwılǵan. 2007-jıl Qaraqalpaq mámleketlik universitetiniń differenciallıq teńlemeler qánigeligi boyınsha magistraturanı tabıslı tamamlaǵan. 2020-jılı Tashkent informaciyalıq texnologiyaları universitetinde «Psevdotasodifiy sonlar generatori asosida autentifikaciyalash usullari va algoritmlari» temasında texnika ilimleri boyınsha filosofiya doktorı (PhD) disser-taciyasın tabıslı qorǵadı. 1 sabaqlıq, 1 monografiya hám 30 dan artıq ilimiy jumısları baspadan shıqqan.

Sonday-aq, kafedrada ulken oqitiwshilar Q.Ibragimov, R.Djumamuratov assistentler G. Utepbergenova, R.Baltabayeva, Z.Orinbayeva, T.Allanazarova, Q.Jalelov, G.Beknazarovalar jumis islep atir.

Пайдалы дереклер